ระบบน้ำเหลืองและระบบภูมิคุ้มกัน A-Level ชีววิทยา (ชีวะ) โจทย์ชี้ตำแหน่งบนภาพพร้อมเฉลย ลองทำจับเวลาได้

คำตอบ: ข้อ ๓ แมโครฟาจ

เซลล์ที่จุดชี้มีขาเทียมยื่นออกมาโอบล้อมสิ่งแปลกปลอมไว้ ลักษณะนี้ต่างจากเซลล์อื่นในแผงภาพที่ไม่มีขาเทียมแบบนี้ คุณต้องมองหาลักษณะการยื่นขาเทียมโอบกินเป็นตัวชี้

แมโครฟาจเป็นเซลล์ที่ยื่นขาเทียมโอบล้อมและกลืนกินสิ่งแปลกปลอมด้วยกระบวนการฟาโกไซโทซิส ตรงกับลักษณะเซลล์ที่กำลังโอบล้อมวัตถุในภาพ คำตอบจึงถูกต้อง

มาสต์เซลล์มีแกรนูลบรรจุฮิสตามีนอยู่ภายในเซลล์ ไม่ใช่เซลล์ที่กำลังยื่นขาเทียมโอบกินในภาพ

เซลล์เอ็นเคทำลายเซลล์เป้าหมายโดยตรงโดยไม่ต้องจดจำแอนติเจนเฉพาะ ไม่ใช่เซลล์ที่จุดชี้ซึ่งกำลังกลืนกินสิ่งแปลกปลอม

โมโนไซต์เป็นเซลล์ตั้งต้นที่ยังไม่เปลี่ยนรูปเป็นแมโครฟาจ ส่วนนิวโทรฟิลมีนิวเคลียสหลายพู ทั้งคู่มีรูปร่างต่างจากเซลล์ที่กำลังโอบล้อมสิ่งแปลกปลอมที่จุดชี้

คำตอบ: ข้อ ๔ คอร์เท็กซ์

บริเวณที่จุดชี้อยู่ถัดจากแคปซูลด้านนอกเข้ามา เป็นบริเวณที่ลิมโฟไซต์มารวมกลุ่มกันแน่น คุณต้องแยกจากเมดัลลาซึ่งอยู่ถัดเข้าไปด้านในสุดของต่อม

คอร์เท็กซ์เป็นบริเวณรอบนอกของเนื้อต่อมน้ำเหลือง ถัดจากแคปซูลเข้ามา เป็นที่ที่ลิมโฟไซต์รวมกลุ่มกันหนาแน่นเพื่อตอบสนองต่อแอนติเจน ตรงกับตำแหน่งในภาพ คำตอบจึงถูกต้อง

เมดัลลาอยู่ถัดจากคอร์เท็กซ์เข้าไปอีกชั้นหนึ่ง ใกล้ขั้วต่อมมากกว่า คนละตำแหน่งกับจุดที่ชี้

ช่องที่น้ำเหลืองไหลผ่านเป็นช่องว่างที่แทรกอยู่ระหว่างเนื้อเยื่อ ไม่ใช่บริเวณที่ลิมโฟไซต์รวมกลุ่มกันแน่นแบบจุดที่ชี้

แคปซูลเป็นเยื่อหุ้มชั้นนอกสุดของต่อม ส่วนผนังกั้นเป็นแผ่นเนื้อเยื่อที่แยกช่องภายในต่อม ทั้งคู่อยู่คนละตำแหน่งกับคอร์เท็กซ์ที่จุดชี้

คำตอบ: ข้อ ๑ จับกับส่วนของแอนติเจนอย่างจำเพาะ เพราะมีรูปร่างสามมิติที่พอดีกับแอนติเจนนั้นเท่านั้น ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองได้เฉพาะเจาะจง

จุดที่ชี้อยู่ปลายสุดของแขนแอนติบอดี ตรงบริเวณที่สายหนักและสายเบามาบรรจบกัน คุณต้องแยกจากบริเวณแปรผันและบริเวณคงที่ซึ่งเป็นส่วนของสายเดี่ยวแต่ละสาย ไม่ใช่จุดปลายที่ใช้จับแอนติเจนโดยตรง

บริเวณจับแอนติเจนเกิดจากส่วนปลายของบริเวณแปรผันของสายหนักและสายเบามาประกบกัน ทำให้เกิดรูปร่างสามมิติที่จำเพาะกับแอนติเจนชนิดใดชนิดหนึ่งเท่านั้น เป็นพื้นฐานของความจำเพาะในระบบภูมิคุ้มกัน ตรงกับตำแหน่งปลายแขนในภาพ คำตอบจึงถูกต้อง

การยึดสายหนักและสายเบาเข้าด้วยกันเป็นหน้าที่ของพันธะไดซัลไฟด์ตลอดความยาวของโมเลกุล ไม่ใช่หน้าที่เฉพาะของบริเวณจับแอนติเจน

การกระตุ้นให้เซลล์บีเปลี่ยนเป็นพลาสมาเซลล์ต้องอาศัยสัญญาณจากเซลล์ทีผู้ช่วยร่วมด้วย ไม่ใช่หน้าที่โดยตรงของบริเวณจับแอนติเจนบนแอนติบอดี

การลำเลียงแอนติบอดีออกจากเซลล์เป็นหน้าที่ของระบบขนส่งภายในพลาสมาเซลล์ ส่วนการกระตุ้นฟาโกไซโทซิสเป็นผลจากแอนติบอดีทั้งโมเลกุลเกาะติดสิ่งแปลกปลอม ไม่ใช่หน้าที่จำเพาะของบริเวณจับแอนติเจนเพียงจุดเดียว

คำตอบ: ข้อ ๓ พลาสมาเซลล์

ไล่ลูกศรในภาพจากบนลงล่าง เซลล์บีจับแอนติเจนด้วยตัวรับบนผิว กลืนแอนติเจนเข้าไปแล้วนำชิ้นส่วนมาแสดงบนผิวเซลล์ เมื่อเซลล์ทีผู้ช่วยเข้ามาจับและหลั่งไซโทไคน์ เซลล์บีจะแบ่งตัวและเปลี่ยนสภาพเป็นเซลล์ปลายทางที่จุดชี้ ซึ่งภายในมีเยื่อเรียงซ้อนเป็นชั้นโค้งหลายชั้น

พลาสมาเซลล์คือเซลล์บีที่เปลี่ยนสภาพแล้ว ภายในมีร่างแหเอนโดพลาซึมชนิดผิวขรุขระจำนวนมากเรียงซ้อนกัน เพราะต้องสังเคราะห์โปรตีนแอนติบอดีปริมาณมากแล้วหลั่งออกนอกเซลล์ สังเกตได้จากแอนติบอดีรูปตัว Y ที่อยู่รอบเซลล์ในภาพ คำตอบจึงถูกต้อง

เซลล์ทีผู้ช่วยคือเซลล์รูปร่างไม่เรียบที่เข้ามาจับกับเซลล์บีช่วงกลางภาพแล้วหลั่งไซโทไคน์ เป็นตัวกระตุ้นเซลล์บี ไม่ใช่เซลล์ที่สร้างแอนติบอดี

เซลล์บีความจำก็เกิดจากการแบ่งตัวของเซลล์บีที่ถูกกระตุ้นเช่นกัน แต่ไม่ได้หลั่งแอนติบอดีปริมาณมากทันที ทำหน้าที่จดจำแอนติเจนไว้ให้ร่างกายตอบสนองได้เร็วขึ้นเมื่อพบแอนติเจนเดิมซ้ำ

เซลล์บีที่กลืนแอนติเจนเข้าไปอยู่ช่วงต้นของภาพและยังไม่เปลี่ยนสภาพ ส่วนแมโครฟาจเป็นเซลล์ในภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะที่กลืนกินสิ่งแปลกปลอม ไม่ได้สร้างแอนติบอดี

คำตอบ: ข้อ ๑ จดจำเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสหรือเซลล์ผิดปกติจากชิ้นส่วนแอนติเจนบนผิวเซลล์นั้น แล้วทำลายเซลล์เป้าหมายโดยตรงจนตาย

จุดที่ชี้อยู่ในกรอบภูมิคุ้มกันแบบใช้เซลล์ (cellular) ไม่ใช่กรอบภูมิคุ้มกันแบบสารน้ำ (humoral) ด้านบนที่มีเซลล์บีและแอนติบอดี คุณต้องแยกสองกรอบนี้ออกจากกันก่อนตอบหน้าที่

เซลล์ทีที่ทำลายเซลล์แปลกปลอมโดยตรง (cytotoxic T cell) จดจำชิ้นส่วนแอนติเจนที่แสดงบนผิวเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสหรือเซลล์ผิดปกติ แล้วปล่อยสารที่กระตุ้นให้เซลล์เป้าหมายตายโดยตรง เป็นกลไกหลักของภูมิคุ้มกันแบบใช้เซลล์ จุดที่ชี้อยู่ในแถวเซลล์ทีที่แยกออกมาจากกรอบภูมิคุ้มกันแบบใช้เซลล์ คำตอบจึงถูกต้อง

การหลั่งแอนติบอดีเป็นหน้าที่ของพลาสมาเซลล์ในกรอบภูมิคุ้มกันแบบสารน้ำด้านบน ไม่ใช่เซลล์ในกรอบแบบใช้เซลล์ที่จุดชี้

การนำเสนอแอนติเจนครั้งแรกเป็นหน้าที่ของเซลล์นำเสนอแอนติเจน (APC) ซึ่งอยู่ต้นทางของแผนภาพ ไม่ใช่เซลล์ทีที่ทำลายเซลล์แปลกปลอม

การเปลี่ยนเป็นพลาสมาเซลล์เป็นเส้นทางของเซลล์บี ส่วนการคงอยู่ระยะยาวโดยไม่ทำลายเซลล์เป็นหน้าที่ของเซลล์ทีความจำ ทั้งสองข้อไม่ใช่หน้าที่ของเซลล์ทีที่ทำลายเซลล์แปลกปลอมโดยตรงที่จุดชี้