A-Level ชีววิทยา · ระบบและการทำงานต่าง ๆ ของสัตว์และมนุษย์
ระบบหมุนเวียนเลือด A-Level ชีววิทยา (ชีวะ) โจทย์ชี้ตำแหน่งบนภาพพร้อมเฉลย ลองทำจับเวลาได้
ข้อสอบให้ภาพหัวใจหรือหลอดเลือดมา แล้วให้คุณชี้ว่าจุดที่ลูกศรชี้คือโครงสร้างอะไรหรือทำหน้าที่อะไร วัดว่าคุณตามทิศทางการไหลของเลือดจากภาพได้แม่นแค่ไหน
อัปเดตล่าสุด
เลือดจากตำแหน่งที่ทำเครื่องหมายในภาพจะไหลเข้าสู่ส่วนใดของหัวใจโดยตรง
เลือกคำตอบที่ถูกต้อง
หน้าจอโจทย์ระบบหมุนเวียนเลือดในแอป AllTCAS
ข้อสอบระบบหมุนเวียนเลือดถามอะไรบ้าง
ระบบหมุนเวียนเลือดในข้อสอบ A-Level ชีววิทยาครอบคลุมระบบหมุนเวียนเลือดของสัตว์กลุ่มต่างๆ และระบบหมุนเวียนเลือดของมนุษย์ เนื้อหาส่วนมนุษย์เน้นโครงสร้างหัวใจ 4 ห้อง ลิ้นหัวใจ วงจรเลือดคู่ หลอดเลือดชนิดต่างๆ และส่วนประกอบของเลือดรวมถึงหมู่เลือด
โจทย์มักให้ภาพตัดขวางของหัวใจที่เห็นห้องบนห้องล่างและลิ้นหัวใจ หรือภาพวงจรเลือดคู่ที่แยกวงปอดกับวงร่างกาย หรือภาพผนังหลอดเลือดแต่ละชนิด แล้วมีลูกศรชี้จุดหนึ่งให้คุณตอบว่าโครงสร้างนั้นชื่ออะไรหรือทำหน้าที่อะไร
กับดักที่พบบ่อยคือโครงสร้างที่อยู่ใกล้กันในภาพแต่ทำหน้าที่ต่างกัน เช่น หลอดเลือดแดงกับหลอดเลือดดำที่วางคู่กัน หรือห้องหัวใจและลิ้นหัวใจที่ต้องดูทิศทางการไหลของเลือดประกอบด้วยจึงจะตอบถูก คนที่จำเฉพาะชื่อมักสับสนทิศทางเมื่อภาพตัดมุมต่างจากในหนังสือ
ในแอป AllTCAS โจทย์ระบบหมุนเวียนเลือดใช้ภาพจากตำราจริงที่มีลูกศรชี้โครงสร้างหนึ่งจุด บางข้อถามตรงว่าจุดนั้นคืออะไรหรือทำหน้าที่อะไร บางข้อกลับด้านให้คุณหาว่าจุด A ถึง E จุดไหนคือโครงสร้างที่โจทย์ถาม ตัวเลือกมี 5 ข้อ เฉลยอธิบายเหตุผลของทุกตัวเลือก และเลือกฝึกเฉพาะหัวข้อย่อยในบทได้
หัวข้อย่อยที่เลือกฝึกได้
- ระบบหมุนเวียนเลือดในสัตว์
- หัวใจและวงจรเลือด
- หลอดเลือด
- เลือดและหมู่เลือด
วิธีอ่านภาพให้ตอบได้
- มองภาพรวมก่อนว่าเป็นหัวใจ หลอดเลือด หรือภาพเลือด จากรูปร่างของภาพ
- ถ้าเป็นภาพหัวใจ ให้ไล่ทิศทางการไหลของเลือดจากห้องหนึ่งไปอีกห้องหนึ่งผ่านลิ้นหัวใจก่อนตอบว่าจุดที่ชี้คือส่วนไหน
- ถ้าเป็นภาพหลอดเลือด ให้ดูผนังว่าหนาหรือบาง มีกล้ามเนื้อมากหรือน้อย เพื่อแยกว่าเป็นหลอดเลือดแดง หลอดเลือดดำ หรือหลอดเลือดฝอย
- ถ้าจำชื่อไม่ได้ให้นึกถึงหน้าที่ก่อน เช่น จุดที่กั้นระหว่างห้องหัวใจเพื่อกันเลือดไหลย้อนคือลิ้นหัวใจ
- อ่านตัวเลือกให้ครบทั้ง 5 ข้อก่อนตอบ เพราะตัวเลือกลวงมักเป็นโครงสร้างข้างเคียงในภาพเดียวกัน
- ถ้าโจทย์กลับด้านถามหาจุด A ถึง E ให้ทวนหน้าที่ของโครงสร้างที่ถามก่อน แล้วค่อยไล่หาตำแหน่งบนภาพที่ตรงกับหน้าที่นั้น
โจทย์ตัวอย่างระบบหมุนเวียนเลือดพร้อมเฉลย
โจทย์ชุดนี้แต่งขึ้นเพื่ออธิบายรูปแบบ อ่านเฉลยทีละข้อหรือลองทำแบบจับเวลาก็ได้ ในแอปมีโจทย์ให้ฝึกไม่ซ้ำและเฉลยแสดงทีละขั้นบนหน้าจอ
ข้อ ๑
ภาพนี้เป็นแผนภาพระบบหมุนเวียนเลือดของมนุษย์ทั้งร่างกาย จุดที่ลูกศรชี้ในภาพคือหลอดเลือดใด
- ๑.เวนาคาวาส่วนบน
- ๒.หลอดเลือดแดงคอมมอนคาโรทิด
- ๓.หลอดเลือดแดงรีนัล
- ๔.หลอดเลือดดำเฮพาติกพอร์ทัล
- ๕.หลอดเลือดแดงฟีเมอรัล
ดูเฉลยและวิธีคิด
คำตอบ: ข้อ ๕ หลอดเลือดแดงฟีเมอรัล
หลอดเลือดที่จุดชี้อยู่บริเวณโคนขาด้านหน้า ห่างจากหลอดเลือดเส้นอื่นในภาพพอสมควร คุณจึงต้องมองหาหลอดเลือดที่วิ่งลงไปเลี้ยงขาโดยเฉพาะ ไม่ใช่หลอดเลือดบริเวณคอ ทรวงอก หรือช่องท้อง
หลอดเลือดแดงคอมมอนคาโรทิดอยู่บริเวณด้านข้างลำคอ เป็นหลอดเลือดแดงที่แยกขึ้นไปเลี้ยงศีรษะและสมอง คนละตำแหน่งกับจุดที่ชี้ซึ่งอยู่ที่ขา
หลอดเลือดแดงรีนัลอยู่ในช่องท้องบริเวณไต คนละตำแหน่งกับโคนขาที่ภาพนี้ชี้
หลอดเลือดดำเฮพาติกพอร์ทัลอยู่ในช่องท้องบริเวณตับ คนละตำแหน่งกับจุดที่ลูกศรชี้เช่นกัน
หลอดเลือดแดงฟีเมอรัลเป็นหลอดเลือดแดงหลักที่นำเลือดจากช่องท้องลงไปเลี้ยงขา วิ่งผ่านบริเวณโคนขาด้านหน้าตรงตำแหน่งที่ลูกศรชี้พอดี คำตอบจึงถูกต้อง
ข้อ ๒
ภาพนี้เป็นภาพตัดหัวใจมนุษย์ แสดงห้องหัวใจทั้งสี่ห้อง ลิ้นหัวใจ และหลอดเลือดใหญ่ที่ต่อเข้าออก ห้องหัวใจที่จุดชี้ในภาพทำหน้าที่ใด
- ๑.รับเลือดที่มีออกซิเจนต่ำกลับจากทั่วร่างกายผ่านเวนาคาวา
- ๒.สูบฉีดเลือดที่มีออกซิเจนต่ำออกไปยังปอดผ่านหลอดเลือดพัลโมนารีอาร์เทอรี
- ๓.รับเลือดที่มีออกซิเจนสูงกลับจากปอดผ่านหลอดเลือดพัลโมนารีเวน
- ๔.สูบฉีดเลือดที่มีออกซิเจนสูงออกไปเลี้ยงเนื้อเยื่อทั่วร่างกายผ่านเอออร์ตา
- ๕.กั้นไม่ให้เลือดไหลย้อนกลับจากห้องล่างขึ้นสู่ห้องบน
ดูเฉลยและวิธีคิด
คำตอบ: ข้อ ๔ สูบฉีดเลือดที่มีออกซิเจนสูงออกไปเลี้ยงเนื้อเยื่อทั่วร่างกายผ่านเอออร์ตา
จุดที่ชี้อยู่ในห้องล่างทางขวามือของหัวใจรูปซ้าย ภาพหัวใจตามแบบแผนวาดเหมือนหันหน้าเข้าหาผู้ดู ห้องที่อยู่ทางขวามือของภาพจึงเป็นหัวใจซีกซ้าย และเลือดในห้องนี้ระบายสีแดงส้มซึ่งแทนเลือดที่มีออกซิเจนสูง ห้องนี้จึงเป็นหัวใจห้องล่างซ้าย
หัวใจห้องล่างซ้ายรับเลือดที่มีออกซิเจนสูงมาจากห้องบนซ้าย แล้วบีบตัวส่งออกทางเอออร์ตาไปเลี้ยงเนื้อเยื่อทั่วร่างกาย ผนังกล้ามเนื้อของห้องนี้จึงหนาที่สุดในสี่ห้องเพื่อให้บีบตัวได้แรงพอ คำตอบจึงถูกต้อง
การส่งเลือดที่มีออกซิเจนต่ำไปยังปอดผ่านหลอดเลือดพัลโมนารีอาร์เทอรีเป็นหน้าที่ของหัวใจห้องล่างขวา ซึ่งเป็นห้องล่างอีกห้องที่อยู่ทางซ้ายมือของหัวใจรูปเดียวกัน
การรับเลือดกลับเข้าหัวใจเป็นหน้าที่ของห้องบน ห้องบนขวารับเลือดที่มีออกซิเจนต่ำจากเวนาคาวา ส่วนห้องบนซ้ายรับเลือดที่มีออกซิเจนสูงจากหลอดเลือดพัลโมนารีเวน ทั้งคู่ไม่ใช่ห้องล่างที่จุดชี้
การกั้นไม่ให้เลือดไหลย้อนจากห้องล่างขึ้นห้องบนเป็นหน้าที่ของลิ้นหัวใจที่อยู่ระหว่างห้องบนกับห้องล่าง ไม่ใช่หน้าที่ของตัวห้องหัวใจ
ข้อ ๓
ภาพนี้เป็นแผนผังระบบหมุนเวียนเลือดของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก เช่น กบ ซึ่งมีหัวใจ 3 ห้อง จุดที่ลูกศรชี้คือโครงสร้างใด
- ๑.เอเตรียมที่รับเลือดจากร่างกาย
- ๒.เวนตริเคิล
- ๓.เอเตรียมที่รับเลือดจากปอด
- ๔.หลอดเลือดฝอยที่ปอด
- ๕.หลอดเลือดฝอยทั่วร่างกาย
ดูเฉลยและวิธีคิด
คำตอบ: ข้อ ๓ เอเตรียมที่รับเลือดจากปอด
จุดที่ชี้อยู่ที่ห้องบนทรงกลมสีแดงของหัวใจ ไล่ตามเส้นเลือดสีแดงที่ต่อเข้าห้องนี้ย้อนกลับไป จะพบว่ามาจากกลุ่มหลอดเลือดฝอยในวงจรด้านบนของภาพ ซึ่งเป็นวงจรที่ไปปอด
เอเตรียมที่รับเลือดจากปอดรับเลือดที่มีออกซิเจนสูงซึ่งผ่านการแลกเปลี่ยนแก๊สที่ปอดแล้ว ส่งต่อลงเวนตริเคิล เทียบได้กับห้องบนซ้ายของหัวใจมนุษย์ ตรงกับห้องบนสีแดงที่จุดชี้ คำตอบจึงถูกต้อง
เอเตรียมที่รับเลือดจากร่างกายคือห้องบนสีน้ำเงินอีกห้องหนึ่ง รับเลือดที่มีออกซิเจนต่ำซึ่งไหลกลับมาจากวงจรด้านล่างของภาพ คนละห้องกับจุดที่ชี้
เวนตริเคิลคือห้องล่างห้องเดียวขนาดใหญ่ใต้เอเตรียมทั้งสอง รับเลือดจากเอเตรียมทั้งสองห้องมาผสมกันแล้วสูบฉีดออกไป ไม่ใช่ห้องบนที่จุดชี้
หลอดเลือดฝอยที่ปอดและหลอดเลือดฝอยทั่วร่างกายคือกลุ่มหลอดเลือดฝอยที่ปลายวงจรด้านบนและด้านล่าง เป็นบริเวณที่เกิดการแลกเปลี่ยนแก๊ส ไม่ใช่ห้องหัวใจ
ข้อ ๔
ภาพนี้เป็นแผนภาพลิ้นหลอดเลือดดำในหลอดเลือดดำที่ขา แสดงลิ้นสองตำแหน่งที่อยู่คนละสถานะ จุดที่ลูกศรชี้คือโครงสร้างใด
- ๑.ผนังหลอดเลือดดำ
- ๒.กลีบลิ้นหลอดเลือดดำขณะเปิด
- ๓.เลือดภายในลูเมนหลอดเลือดดำ
- ๔.ลิ้นหลอดเลือดดำขณะปิดสนิท
- ๕.ทิศทางเลือดไหลผ่านลิ้นที่เปิด
ดูเฉลยและวิธีคิด
คำตอบ: ข้อ ๔ ลิ้นหลอดเลือดดำขณะปิดสนิท
จุดที่ชี้อยู่ที่กลีบลิ้นคู่หนึ่งซึ่งหุบชนกันสนิท ไม่มีช่องว่างให้เลือดไหลผ่าน คุณต้องสังเกตว่ากลีบลิ้นคู่นี้ต่างจากอีกคู่ในภาพที่อ้าออกจากกัน
ลิ้นหลอดเลือดดำขณะปิดสนิทคือกลีบลิ้นที่หุบชนกันเพื่อกั้นไม่ให้เลือดไหลย้อนกลับตามแรงโน้มถ่วง ตรงกับลักษณะกลีบลิ้นที่จุดชี้ คำตอบจึงถูกต้อง
กลีบลิ้นหลอดเลือดดำขณะเปิดคืออีกคู่ของภาพที่อ้าออกให้เลือดไหลผ่านไปข้างหน้าได้ เป็นสถานะตรงข้ามกับจุดที่ถาม
เลือดภายในลูเมนหลอดเลือดดำและทิศทางเลือดไหลผ่านลิ้นที่เปิดเป็นป้ายที่บอกของเหลวและทิศทาง ไม่ใช่ตัวโครงสร้างลิ้นที่จุดชี้
ผนังหลอดเลือดดำเป็นเนื้อเยื่อรอบนอกที่ห่อหุ้มทั้งหลอด ไม่ใช่กลีบลิ้นด้านในที่จุดชี้
ข้อ ๕
ภาพนี้เป็นแผนภาพหมู่เลือดระบบ ABO แสดงเซลล์เม็ดเลือดแดงและแอนติบอดีของแต่ละหมู่เลือด จุดที่ลูกศรชี้ในภาพคือสิ่งใด
- ๑.เซลล์เม็ดเลือดแดงหมู่ A
- ๒.แอนติบอดี anti-B ในพลาสมา
- ๓.สัญลักษณ์แอนติเจน B บนเซลล์เม็ดเลือดแดง
- ๔.เซลล์เม็ดเลือดแดงหมู่ O
- ๕.สัญลักษณ์แอนติเจน A บนเซลล์เม็ดเลือดแดง
ดูเฉลยและวิธีคิด
คำตอบ: ข้อ ๕ สัญลักษณ์แอนติเจน A บนเซลล์เม็ดเลือดแดง
จุดที่ชี้อยู่บนผิวของเซลล์เม็ดเลือดแดงหมู่ A เป็นสัญลักษณ์เล็กที่แทนแอนติเจน ไม่ใช่ตัวเซลล์ทั้งเซลล์และไม่ใช่แอนติบอดีในพลาสมาที่วาดแยกไว้อีกจุดของภาพ
สัญลักษณ์แอนติเจน A บนเซลล์เม็ดเลือดแดงคือโมเลกุลบนผิวเซลล์ที่กำหนดว่าเลือดนั้นเป็นหมู่ A ตรงกับตำแหน่งและรูปสัญลักษณ์ในภาพ คำตอบจึงถูกต้อง
เซลล์เม็ดเลือดแดงหมู่ A คือตัวเซลล์ทั้งเซลล์ที่อยู่รอบสัญลักษณ์ ไม่ใช่ตัวสัญลักษณ์แอนติเจนเองที่จุดชี้
สัญลักษณ์แอนติเจน B อยู่บนเซลล์หมู่ B คนละตำแหน่งในภาพและคนละหมู่เลือดกับจุดที่ชี้
แอนติบอดี anti-B อยู่ในพลาสมาอีกจุดของภาพ ไม่ใช่บนผิวเซลล์เม็ดเลือดแดงที่จุดชี้
เคล็ดลับทำข้อสอบระบบหมุนเวียนเลือด
- จำทิศทางการไหลของเลือดในวงจรเลือดคู่ให้ขึ้นใจ วงปอดกับวงร่างกายแยกกันแต่ต่อกันที่หัวใจ จะช่วยตอบเรื่องหัวใจและหลอดเลือดได้เร็วขึ้น
- แยกหลอดเลือดแดง หลอดเลือดดำ และหลอดเลือดฝอยจากลักษณะผนังในภาพ ไม่ใช่จากสีที่ระบายในหนังสือ
- จำตำแหน่งลิ้นหัวใจแต่ละชนิดคู่กับห้องหัวใจที่มันกั้น จะได้ไม่สับสนเมื่อภาพชี้เฉพาะจุด
- ฝึกแยกส่วนประกอบของเลือดและหมู่เลือดจากภาพเซลล์เม็ดเลือดให้คล่อง เพราะเป็นหัวข้อย่อยที่แยกจากหัวใจและหลอดเลือดชัดเจน
คำถามที่พบบ่อย
ระบบหมุนเวียนเลือดมีหัวข้อย่อยอะไรบ้าง
มีทั้งระบบหมุนเวียนเลือดในสัตว์ หัวใจและวงจรเลือด หลอดเลือด กับเลือดและหมู่เลือด เลือกฝึกเฉพาะหัวข้อย่อยหรือสุ่มปนกันได้ และปรับระดับความยากได้
ระบบหมุนเวียนเลือด A-Level ชีวะ ยากไหม
ยากตรงต้องตามทิศทางการไหลของเลือดผ่านห้องหัวใจและลิ้นหัวใจให้ถูก ไม่ใช่แค่จำชื่อโครงสร้าง ฝึกไล่ทิศทางเลือดในวงจรเลือดคู่บ่อยๆ จะช่วยได้มาก
ทำโจทย์ชี้ตำแหน่งระบบหมุนเวียนเลือดให้แม่นขึ้นได้อย่างไร
จำทิศทางการไหลของเลือดในวงจรเลือดคู่และตำแหน่งลิ้นหัวใจแต่ละชนิดให้ขึ้นใจ จะช่วยให้คุณไล่ตำแหน่งจากภาพได้เร็วขึ้น

